Praktijkcursus “Stress, adem & bewegen”

De relatie tussen stress, adem en bewegen

Ademen, bewegen en stress zijn met elkaar verbonden op verschillende manieren en ze beïnvloeden elkaar in een complexe interactie. Onder invloed van stress verandert de manier van ademen, alsmede de lichaamshouding en het beweegpatroon. Bij kortdurende stress is dat functioneel: het lichaam is klaar voor de vereiste actie. Maar bij langer aanhoudende stress ontstaat vaak een chronisch veranderd adem- en beweegpatroon, waarbij tot rust komen lastig is en verhoogde spanning niet goed meer gevoeld wordt. Omgekeerd is er ook een interactie: via adem- en bewegingsoefeningen kan het zenuwstelsel gekalmeerd of juist geactiveerd worden en regelmatige lichaamsbeweging kan een effectieve manier zijn om stress te beheersen. Het is belangrijk om een balans te vinden tussen deze factoren voor een optimale gezondheid en welzijn.

Lichaamsgerichte aanpak bij stressregulatie

Een belangrijke oorzaak van stressklachten is het niet (h)erkennen van stresssignalen. Het verbeteren van de lichaamsbewustwording is daarom een eerste stap bij stressbegeleiding. Een krachtige tool vormen bewustwordings- en ervaringsoefeningen, die de interactie tussen houding, ademhaling en emoties aantonen.

De andere oorzaak van stressklachten is een gebrek aan rust en herstel. Het schakelen van stress naar ontspanning en het in actie komen vanuit overbelasting of uitputting, lukt niet goed. Om cliënten te helpen bij stressregulatie en activatie is er een groot scala aan adem- en bewegingsoefeningen. Alleen al op het gebied van ademoefeningen zijn er vele soorten, zoals langzaam ademen, 4-7-8 ademen, hartcoherentie ademen, box ademen, mindful ademen, Buteyko ademen en vurig ademen. Ook zijn er allerlei varianten van houding- en bewegingsoefeningen, zoals rekoefeningen, balansoefeningen, mindful bewegen, yoga en activerend bewegen. Een veelvoud aan keuzes en dat maakt het vinden van de juiste oefening lastig.

Naast puur ervaringsgerichte oefeningen kan het ook zinvol zijn om biofeedback in te zetten, zeker bij cliënten die langdurig onder stress staan en moeite hebben met voelen. Bij biofeedback worden lichaamssignalen gemeten en in beeld gebracht, zodat het effect van een gedachte, gevoel of interventie op het lichaam zichtbaar wordt. Meten is weten en zien is geloven! Biofeedback werkt ondersteunend bij een lichaamsgerichte aanpak als tijdelijk hulpmiddel. Het uiteindelijk doel is natuurlijk een structurele verbetering in lichaamsbewustwording en stressregulatie zonder hulp van apparatuur.

Wat ga je leren:

De praktijkcursus bestaat uit een voorbereidende module met informatie over de regulatie van stress, ademen en bewegen. Daarna volgen 2 praktijkdagen. Daarin leer je:

• inschatten met welk type cliënt je te maken hebt (Denker, Doener of Voeler) en in welk stadium van stress de cliënt zich bevindt (Chronisch vermoeid, Overspannen of Burnout)
• een scala aan lichaamsgerichte technieken, aangevuld met simpele biofeedback tools, voor het aanleren van lichaamsbewustwording en stressregulatie technieken, waaronder oefeningen om de dag te starten, voor tussendoor en voor afbouw van de dag en slaapverbetering. Bij elke oefening wordt de link gelegd met de onderliggende fysiologie en wordt vermeld voor welk type cliënt de oefening geschikt is. 
• de techniek van het geven van oefeningen (stemgebruik, timing, woordkeuze en begeleiden)
• de transfer van de oefeningen naar het dagelijks leven.