Klachten deel I: pijn in de palliatieve fase

Pijn is een van de meest voorkomende en ingrijpende klachten in de palliatieve fase. In dit eerste deel van de reeks Klachten in de palliatieve fase, bespreken we hoe pijn systematisch kan worden beoordeeld, waarbij aandacht is voor verschillende pijnmechanismen, zoals nociceptieve en neuropathische pijn. We behandelen pijn bij uiteenlopende ziektebeelden, waaronder kanker, gevorderd COPD en hartfalen. Daarnaast komt de invloed van pijn op de lichamelijke, psychische, sociale en spirituele dimensies aan bod. We staan stil bij zowel medicamenteuze als niet-medicamenteuze interventies en bij het maken van proportionele behandelkeuzes die passen bij de doelen en wensen van de patiënt.